Laimi Vialte Nih Khamhnak Kan Hmu Dih Lai Maw?

Laimi Vialte Nih Khamhnak Kan Hmu Dih Lai Maw?

Lairam cu Khrihfa ram kan si. Zapi ruahnak ah cun 95-8% hrawng hi Khrihfa kan si i, a tangmi cu biaknak dang an si.Pathian dawtnak thawngin Laimi kan vantha i, Khrihfa ram pakhat dirhmun ah kan dir kho. Biaknak dangdang cawh tuk in a umnak ah cun buainak a chuak lengmang tawn. Asinain kan nih cu biaknak pakhat te lawng aa hrawmmi kan si. Pathian riantuantu hna ko hi an vantha khun.

Zalong tein Pathian bia chim lengmang khawhnak caan tha an ngei. Cun a hlei in kan chim ahcun Khrihfa sinak hi hmuh khawh lomi upadi (invisible law) bantukin kan Khrihfabu, society, pumpak, le hruaitnak bu kip zatlang nunnak ah rian a tuan i, fak piin a kan influence khawh i, a kan hip khawh. Zeitluk hmanh in kan sual le kan that lo zongah Khrihfa a si lomi ram naak cun kan i ningcang deuh ngai. Khrihfa ram kan sinak thathnemnak pakhat a si.Asinain Khrihfa ram kan sinak nih Laimi (Khrihfabu ah member chungtel a simi) vialte khamhnak a kan hmuhter lai maw? Fiang deuh in kan chim ahcun Laimi cu kan zapi in Khrihfa a timi kan si.

Khrihfa na si lo ti cu ahohmanh nih kan duh lai lo. Khrihfa kan si kan ti cio lai caah khamhnak teh pumpak in kan hmuh dih lai maw timi hi Bible zoh chih in catialtu nih a pumpak hmuhning hrawmh an duh hna. Hi kongah hin Bible nih fianghlang tein a langhter lo nain ruak awktlak cun a langhter ko rua ti khawh a si fawn. Cucaah a tanglei ah ka langhtermi hna bantukin Laimi Khrihfa zong kan si ve maw timi le kan si ve sual hna lai maw timi hi ruat ti ding in kan sawm hna.

1. Jesuh Khrih nih Pathian riantuan a thok ni in vancung a kai tiangah khuaruahhar tampi a tuah, mithi a thawhter hna, mi zaw a damter hna, mitcaw nih khua an hmu, mizeng nih damnak an hmuh, khuachia luhhnawhmi nih luatnak an hmu etc. Minung thongthong hna kha rawldanghnak a tuah hna. Cuticun Jesuh Khrih kha Palestine ram hrawng vialte ah a lar kho tuk i, an theih dih. Jesuh Khrih nih a tuahpiakmi hna bantukin ahohmanh nih a tuahpiak khomi minung an tong rih hna lo. Jesuh Khrih lawnglawng hi a voikhatnak an hmuhmi a si.

Cucaah Pathian fapa a si ko tiah an zumh i, a thongthong nih a bia a ngeih, an zulh i, an zumh.Nihin ah hruaitu tampi an chuak cang hna i, an zultu hna nih nunnak pek ngam tiangin an zulhmi zong an um ve. Jesuh Khrih chinchin cu a zultu hna caah nunnak pek sian lo ding a um hrimhrim lo. Asinain Jesuh Khrih vancung a kai ah khan zumtu 120 lawng an tang. Zultu dangdang hna cu an konglam zong kan thei ti hna lo i, khawhka an um zong theih an si ti lo. Zultu 120 lawng nih biakamhmi Thiang Thlarau kha Jerusalem in an hngak. Biakamh bantukin Thiang Thlarau cu an co cio hna i, Khrihfabu an dirh.

Khrihfabu a dirhtu hna minung kha zultu hna 120 le Peter Thawng Tha chimnak in khamh a simi minung 3,000 an si. An dawng tein 3,120 kha Khrihfa a thoktu an si.Jesuh Khrih riantuannak zoh tikah a dang cu kan chim lai lo i, mizaw, mizeng, mitcaw, thinghmuihma ngeimi etc a damtermi hna hmanh kha an zate in 120 leng an si lai; a thong hmanh an si khomi a si, asinain zumtu hman taktak a tangmi cu 120 lawng an si. Jesuh Khrih rian a tuan chungah zultu le zumtu vialte hna kha khawika ah dah an um dih hna?

2.Pathian nih a thimmi miphun Israel hi khamhnak an hmu dih lai maw? Pathian nih Abraham le a tefa hna kha thluachuahnak pek ding in bia a kamh hna. Thluachuahnak a pek dingmi hna a tefa hna cu aho dah an si hnga? Rome 9-11 ah kan rel ahcun Abraham tefa simi paoh nih khamhnak an hmu lai lo i, a zumhnak ah aa hrawmmi hna kha Abraham tefa timi cu an si i, Gentile hmanh nih an zumh ahcun thlarau mit in Abraham tefa an si ve lai (Rome 4: 11). Ishmael kha thim loin Issac kha a thim; Esau kha thim loin Jacoh kha a thim.

Abraham tefa cio an si lo maw? Si ko. Cucaah Abraham tefa simi paoh nih khamhnak an hmu lai lo. Hi ruangah Paul nih Israel miphun caah lungfahnak nganpi a ngeihnak kha a si (Rome 9). Israel miphun ca tiang in thla a campiak hna. Israel miphun nih Pathian cu an duh ko, asinain phunglam zulhnak in Pathian lungton an i zuam tikah Jesuh Khrih zumhnak in Pathian lungton khawh a si timi kha an thei lo (Rome 10). An phunglam teh an tlinh kho maw thlinh kho hlah!Asinain ‘Israel vialte khamh an si lai’ (11: 26) timi sullam hi zeidah a si hnga ti a ruatmi zong kan um than men lai.

Rome 9-11 chung hi tha tein rel ahcun Gentile sinah a Thawng Tha a phak khawhnak ding ah Jews mi hna lungthin kha hahter (Rom 11: 25) a si i, cuticun Gentile sinah Pathian bia kha phuan a si (Rom 10: 14-15). Khamhnak a hmu ding vialte Gentile nih khamhnak an hmuh hlan tiang cu Jews mi lungthin hahter a si lai i, a caan a phak in khamhnak a hmu ding Jews vialte caah khamhnak a um than lai.Cuticun ‘Israel vialte khamh an si lai’ a tinak kha a si. Gentile mi vialte nih khamhnak an hmu thlu maw? Hmu thlu hlah! Israel nih an hmu thlu ve lai maw? Hmu thlu hlah!

Asinain khamhnak a hmu ding viate nih khamhnak hmuh caan a ra lio, “Israel vialte nih khamhnak an hmu lai’ timi ah Paul nih a chim duhmi cu Israel mi kha a tlangpi in a chim duhmi a si i, an dawng tein khamhnak hmu loin a zummi lawng kha khamh an si lai”[1] tiah Howard Marshall nih cun a ti (rel chih ding Rom 11: 28-32).Khrihfa ram a timi Laimi kan dirhmun zoh than tuah hna u sih! Krhihfa ram kan ti ko nain minung tlawm te lawng nih khamhnak kan hmu sual lai maw?

Biakinn ah kan min cazin a um ko nain khamhnak hmu lo kan um sual lai maw? Jesuh Khrih nih kum thum le a cheu chung Pathian rian a tuannak ah mit hmuh le kut tongh in Jesuh Khrih an hmu i a theimi zultu tampi an um, asinain 120 lawng nih khamhnak an hmuh; Israel miphun cu Pathian thimmi le biakamhmi an si nain tlawmte lawng nih khamhnak an hmuh lai. Khrihfa kan i ti ko nain Laimi zong a cunglei pahnih bantuk kan si ve sual hna lai maw?

Credit:Jenny Pa